Telkari yüzyıllardır evleri süsleyen, ince işçilik gerektiren bir gümüş iÅŸleme sanatıdır. Anadolu’da yaygın olarak kullanılan Telkari sanatı neredeyse tükenme noktasına geldi.

      Telkari nedir konusuna deyinecek olursak; sözlük olarak kısaca tel iÅŸleme sanatı ÅŸeklinde yorumlayabiliriz.  Bu sanat çok eski tarihlerden beri vardı. Fakat özellikle Osmanlı zamanında müthiÅŸ bir yükseliÅŸ yaÅŸadı. Saraylara kadar girmeyi baÅŸarıp, süs eÅŸyaları konusunda çok ciddi çalışmaların yapılmasına sebep oldu. Bu sanat özellikle de Osmanlı'nın son dönemlerinde yaygınlaÅŸtı ve saray süslemesinden çıkıp her eve girmeye baÅŸladı. Osmanlı döneminde bu sanata Vav Ä°ÅŸi deniyordu. 

      Telkari sanatında kullanılan çeÅŸitli motifler, ince işçilikli eserlerin çıkmasına yardımcı oldu. Günümüzde özellikle Mardin yöresinde ÅŸuanda Telkari Sanatı yoÄŸun bir ÅŸekilde yaÅŸatılmakta. 

     Telkari önceden Anadolu'nun bir çok ÅŸehrinde yapılmaktaydı. Özellikle Sivas ve çevresinde Ermeni ustalar Telkari sanatı ile uÄŸraşır ve bu sanat sonucunda çıkan eserleri ihtiÅŸamlı bir ÅŸekilde dağıtırdı. Bir anlamda en güzel süs eÅŸyalarını görücüye sunardı. Bugün ise bu yörelerde ki Ermeni ustaların bir çoÄŸu çeÅŸitli sebeplerden dolayı ya yurt dışına yada Mardin’e göç etti.

      Telkari sanatı bugün neredeyse tüm kuyumcular tarafından kullanılmakta. Her ne kadar eski ustaların varlığı olmasa da bu  sanatı az da olsa yaÅŸatmaya çalışılmaktadır. Neredeyse saç teli kadar ince olan gümüş ve altınlar ustaların ellerinde nakış nakış dokunur, ÅŸekilden ÅŸekile girer.

Bundan yaklaşık 70 yıl önceki yapılan Telkari eserler bugün tarihi eser statüsündeymiş gibi değer görür. Çünkü o zaman ustaların namlarına göre ve çalışma şartlarına oranla telkari süslemeler de değerlenirdi.

O zaman ki yapılan süs eşyaları ile bugün ki yapılan süs eşyaları arasında çok ciddi farklılıklar var. Eski ustaların kendi has taktik ve uygulamaları vardı. Maalesef bugün ki ustalar sadece kendi kendilerine öğrenerek bu sanatı devam ettirmeye çalışıyorlar.

      Telkari sanatı aslında çok uzun ve meÅŸakatli bir iÅŸtir. Bu sanatın altından öyle her babayiÄŸit kolay kolay kalkamaz. Telkari için hazırlanış oldukça önemlidir. Tel çekmeden model hazırlamaya, tavlamadan kesim ve ÅŸekil vermeye kadar çeÅŸitli metotları vardır ve uygulanır. Hepsinin de ustası ayrı ayrı yetiÅŸtiÄŸi için son zamanlarda zorluklar içerisinde de olsa yaÅŸatılmaya çalışılmaktadır.

Model ve desenin belirlenmesiyle baÅŸlayan süreçte tel çekme, tavlama gibi iÅŸlemler yapıldıktan sonra süs eÅŸyası yavaÅŸ yavaÅŸ kendisini göstermeye baÅŸlar. Bir diÄŸer anlam ile ifade etmek gerekirse sanatçının elinde ÅŸekillenir, ortaya çıkar.  Hasır telkari, kakma telkari, Kafes telkari gibi kategorilerde süslemeler evlerinizin baÅŸ köşesini donatmak için hazırdır artık.

Telkari'nin tarihi rivayetlere göre 5 bin yıl öncesine dayanır. Anadolu'da doÄŸan ve ÅŸekillenen bu sanat yine buradan tüm dünyaya yayılmıştır. Telkari sanatı gerçekten uzun emekler ve uÄŸraÅŸlar ister. Buna raÄŸmen günümüzde hala az da olsa yaÅŸatılabiliyor olması sevindiricidir. Özellikle Mardin ValiliÄŸi’nin bu konuya hassas davranıp destek olması takdir edilmiÅŸtir.