24 Kasım 2014, PazartesiRSSKünyeIletisim
ÜYELİK İŞLEMLERİ
SON EKLENEN VIDEO
FACEBOOKUN ANDROİD İÇİN YENİ UYGULAMASI: HOME
REKLAMLAR
SON YORUMLAR
ALFRED DE MUSSET Necla İsalar o kadar aradım musset hakkında iyi yazı bulamadım. tüm baktıgım yerlerde bır iki satır açıklamadan başka bir şey yoktu. burada buldugum için mutlu old...
OSMANLI PADİŞAHLARININ ÖZELLİKLE Gündem Türkiye Sn. @Erhan Özdemir; Kopyalama yerine, site linkini paylaşabilir veya sayfanın Print Scrn tuşu ile fotoğrafını çekebilirsiniz... ...
TOPLUMDAKİ BİREY SAYISI ve NÜFUS İpek Önder Ahmet bey bana ulaşır mısınız? Önemli. nuripekonder [at] gmail.com
ERKEK SAĞLIĞI VE PROSTAT BÜYÜMES ömer yıldırım Özellikle erkeklerde çok görülen prostat büyümesi ve prostatit benzeri hastalıkların böbreklerin zarar görmemesi için mutlaka tedavi edilmelidir. pros...
BULGARİSTAN VE JAPONYA ÖRNEĞİ selamettin acun keske bu yazıyı biz değil de okuması gerekenler okusa ona göre bişeyler yapmaya calıssa, ne bilim bir adım bir kıvılcım yaratsa. Biz yandık yetenekl...
MASALLAR VE MASAL TÜRLERİ Emin ÇELİK yazılarınızı başından bu yana takip ediyorum benim için masal ve edebi türler içerisinde sanki ayrı bir tür özelliği taşıyor. tek başına şiir gibi tek...
OLMAZSA OLMAZ ANDROİD UYGULAMALA Safa ARSLANER Angry Birds Aslında basit bir uygulama ancak sesler ve görselliğin mükemmel uyumu sayesinde bir anda oyunun bağımlısı olabiliyorsunuz......
DAVRANIŞ ANALİZİ NE ŞEKİLDE YAPI Emin ÇELİK sadece çocuklar için değil gündelik yaşantımızda biz büyükler içinde tüm bunlar geçerli. sadece içimizdeki isimleri farklı oluyor. oldukça şık bir yaz...
HARİCİ HARDDİSK ALIRKEN DİKKAT E Safa ARSLANER Aslına bakarsanız HDD alırken yaptığımız en büyük yanlışlık ucuzuna kaçmak oluyor. Bazı teknoloji marketlerinin elinde kalan ürünleri yarı fiyatlarına...
BİLGİSAYAR NEDEN YAVAŞLAR? sena kızıl Şu başlangıçta açılan uygulamalar durumundan haberdar değilimde bu çok iyi oldu, hemen sıkı bir temizliğe başlıyorum, inşallah hızlanır biraz makinam ...
En Çok Aranan 30

TÜRK TARİHİNİN İLK YAZILI KAYNAKLARI: ORHUN KİTABELERİ
TÜRK TARİHİNİN İLK YAZILI KAYNAKLARI: ORHUN KİTABELERİ
Kategori
Zaman
04.02.2012 11:22
Yazar
Gündem Türkiye
Okunma Sayısı
21305

Orhun Kitabeleri, Orhun Yazıtları, Orhun Anıtları, Göktürk Kitabeleri, Orkun Bengü Taşları

     Orhun kitabeleri, yukarıda saydığımız şekliyle 5 farklı isimle anılmaktadır. 8. yüzyılda II. Köktürk Devleti tarafından şimdiki Moğolistan'ın Orhun Vadisinde, Baykal Gölü'nün güneyinde, 1889 yılında bulunmuşlardır. Aslında Göktürk Kitabeleri olarak bilinen anıtlar Bilge Kağan ve Kül Tiğin adına dikilmişlerdir. Tonyukuk adına dikilen anıt bu iki anıtın yaklaşık 350 km uzağında bulunmuştur. Buna rağmen içerik olarak benzerlik taşımaları ve aynı devletin idarecileri olmaları, aynı dille yazılmış olmaları, 3 abidenin ortak olarak Orhun Abideleri olarak adlandırılmalarına neden olmuştur. Bu abidelerden Tonyukuk Anıtı, 716 yılında, Kül Tiğin Anıtı 732'de Bilge Kağan Anıtı ise 735'de dikilmişlerdir.  Kitabeler, Bilge Kağan'ın yeğeni Yolluk Tiğin tarafından yazılmıştır.

      Anıtların tamamı Göktürk Alfabesi ile yazılmıştır. Göktürk Kitabeleri ile ilgili tarihteki ilk bilgiler, Moğol Tarihçisi Melik Cüveyni tarafından verilmektedir. (13. yy) Çin Kaynaklarında da anıtların dikilişi ile ilgili bilgiler yer almaktadır. Kitabelerle ilgili ilk keşifler ise Rus Çarı Deli Petro zamanında, bölgenin bitki örtüsünü incelemek üzere saha incelemesine çıkan Rus Biyolog  Daniel Gottlieb Messerschmidt ve İsveçli Strahlenberg tarafından yapılmıştır. Strahlenberg, İsveç'e döndüğünde bu anıtlarla ilgili yazılar yayınlamıştır. 19. yy sonlarında ise Rus arkeologu Yadrintsev ve Fin arkeoloji ekipleri tüm anıtları keşfettiler. Bundan sonraki süreçte, Rus Türkolog'u Vasili Radlof, kitabelerin bir kopyasını yayınladı. Nihayetinde Danimarkalı dil bilgini (linguist) Vilhelm Thomson,  1893'te bir yüzü Çince ve bir Yüzü eski Türk Runik yazısı olarak değerlendirilen Göktürk Alfabesini çözdü. Artık bu kitabelerin Türklere ait olduğu kesinkes kanıtlanmış oldu. Bundan sonraki süreçte dil bakımından incelenen Göktürk Kitabeleri Morfolojik, Semantik, Folklorik, Antropolojik, Etnografik açılardan incelenmeye başlandı. Bu gerçekten çok önemli bir buluştu. Türklerin o tarihe kadar bilinen en eski yazılı eserleri 12. yüzyıl civarına aitti ancak bu kitabeler Türk Tarihi'ni daha eskilere taşıyordu. Günümüz Türkçesiyle ilk kapsamlı çalışmayı da Prof. Dr. Muharrem Ergin yapmıştır.

Göktürk Kitabelerinin İçeriği

      Göktürk Kitabeleri'nin Türklerin ilk siyasetnamesi, ilk yazılı eseri kabul etmemiz kesinlikle mümkündür. Kitabeler içinde Göktürk Devleti'nin ne kadar zor şartlarda kurulduğundan bahsedilmiş, devletin vatandaşa karşı görevlerinden, vatandaşın devlete karşı görevlerinden örnekler verilmiştir. Kitabeye göre Hükümdarın görevi  “Az milleti çok kılmak; aç milleti doyurmak; Fakir milleti zengin kılmak; kağansız milleti kağanlı kılmak; il almak; ordu salmak; gece gündüz çalışmak” olarak anlatılmıştır sadece bu örnekte bile Türklerdeki sosyal devlet anlayışının izlerini görmek mümkündür.

      Göktürk Kitabeleri içinde Çin Devleti'nin politikalarından da bahsedilmiş. Çinlilerin yumuşak ipeklilerine, prenseslerine, güzel sözlerine kanmanın, felaketi getirdiğini ve Göktürklerin bağımsızlıklarını bu politikalar yüzünden kaybettiklerini belirtilmiştir. Çin'in asimilasyon politikasının da sert bir dille reddedildiği kitabede şöyle bir cümle vardır “ Ey Türk beyleri, Oğuz Beyleri, altta yağız yer delinmedikçe üstte gök çökmedikçe senin ilini ve töreni kim bozabilir” Bu cümle ile Türklerin sonsuza dek bağımsız yaşayacaklarını, kültürlerinin de bozulmayacağını adeta taşlara kazımışlardır. Bu cümle kitabenin en ünlü cümlesidir. Göktürk Kitabesi sadece edebi bir içerik değildir. Aynı zamanda ilk hitabet örneği, ilk siyasetname örneği, ilk edebi metin ve Türklerin ilk sosyal metnidir.

Göktürk kitabelerinde Kullanılan Dil

      Göktürk Kitabelerinde kullanılan dile baktığımızda günümüz Türkçesiyle bire bir örtüşen yüzlerce kelime görmekteyiz. Göktürk Alfabesi ya da Orhun Alfabesi olarak adlandırılan bu alfabede 4 sesli 34 sessiz olmak üzere 38 harf bulunmaktaydı. Yazılar Çince gibi yukarıdan aşağıya ve sağdan sola yazılmışlardır. Kelimeler iki nokta üst üste konularak birbirinden ayrılmıştır. Göktürk Kitabelerinde kullanılan harflere baktığımızda “ok” şeklinde okunan harfin, ok şeklinde olması “t” harfinin Dağ – Tağ kelimesi gibi olması, D harfinin Yay şeklinde olması, bu dili Türklerin keşfettiğinin ve geliştirdiğinin bir kanıtı olarak gösterilmiştir (konuyla ilgili Muharrem Ergin'in Orhun Abideleri adlı kitabına müracaat edilebilir). Göktürk Kitabelerinin okunmasından sonra, Türk Tarihi ve Türk Tarih Tezi yeniden şekillenmiş bu anıtlar Türkler için bir çıkış noktası haline gelmiştir. Göktürk Kitabelerinin yazılış şekli, kelimeleri, harfleri ekleri, kökleri incelendiğinde aralarındaki uyum ve geçişliliğin son derece tutarlı olduğu görülür bu durum da bizlere yazılı Türk Tarihi'nin çok daha eskilere gittiğini gösterir. Ya da en azından Türk alfabesinin bu noktaya gelene kadar bir çok safhadan geçmesi gerektiği bilim adamları tarafından kabul edilmiştir. Kim bilir belki de yeni kitabeler toprak altında bizleri bekliyordur.

Etiket kon
YORUM PANELİ
Gönder
500
Toplam 0 adet yorum yapılmıştır.TÜM YORUMLAR
11.04.2012 21:30 Gündem Türkiye
Bu yazıda onaylanan hiç bir mesaj bulunmamaktadır! Yazımız hakkında yorum yapıp, farklı bakış açılarından bilgiyi daha verimli hale getirebilirsiniz. Sitemize üye değilseniz, üye olmak için lütfen TIKLAYINIZ
Saygılarımızla.
[ 2012 Versiyon 2.00a ] [ Yazılan her yazı yazarların sorumluluğundadır. Hiçbir yazı izin alınmadan kopyalanamaz. ]
iletisim

DMCA